Het Kwintet van Auke Hulst

Lijstjes maken van boeken: het valt niet mee. Neem je simpelweg de boeken die je het beste vond? De boeken waarmee je een emotionele band hebt? Of de boeken die een beslissende leeservaring waren? Ik vind het laatste het interessantst – al is er sterke overlap met de eerder genoemde categorieën – omdat het een staalkaart is van je ontwikkeling als lezer, en indirect ook van je ontwikkeling als schrijver.

The Moon is a Harsh Mistress (1966) – Robert Heinlein

Ik was twaalf, nog niet echt een lezer, en sinds kort in het bezit van een bibliotheekpas. Op goed geluk trok ik dit boek uit de kast met sciencefiction. Ik was al jaren geïnteresseerd in sterrenkunde, dat zal hebben meegespeeld. Het is het verhaal van een revolutie die uitbreekt op een Maankolonie die door de Aarde in gebruik is genomen als gevangenis. Maar is dat houdbaar, wanneer op zeker moment het grootste deel van de bevolking vrij geboren is? Heinlein was een controversieel figuur – weggezet als militaristisch vanwege Starship Troopers (1959), maar omarmt door de tegencultuur dankzij Stranger in a Strange Land (1961). Maar voor alles kon hij, op spierballentoon, een opwindend verhaal vertellen. Heinlein maakte, meer dan wie ook, dat ik datzelfde jaar serieus begon met schrijven.

Ender’s Game – Orson Scott Card

Nog een sciencefiction-roman, en nog een controversiële schrijver (een Mormoon met akelige denkbeelden over homoseksualiteit). Maar dat doet niets af aan dit gelaagde, emotioneel geladen en verdomd goed geschreven boek over een jochie dat naar een krijgsschool in de ruimte wordt gestuurd, omdat hij mogelijk de enige is die het talent heeft een aankomende invasie van aliens te neutraliseren. Het jochie, Ender, is hopeloos alleen, en wordt ook bewust geïsoleerd om hem sterker te maken. Wat voelde ik met hem mee! En wat herkende ik mezelf in hem! Daarnaast stelt het boek filosofische vragen over omgang met anderlingen, wraak, genocide, omgang met kinderen, de kracht van kinderen, en veel meer. Het is het enige sf-boek dat ik ken, dat zelfs de haters van het genre bekoort. (En ik heb het vaak uitgedeeld aan die haters.) Niet toevallig is het het favoriete boek van Kai, de hoofdfiguur in mijn gestileerd autobiografische roman Kinderen van het Ruige Land.

The Great Gatsby – F. Scott Fitzgerald

Fitzgerald was het grootste natuurlijke talent dat er is. Die stijl. Die schwung. En daarnaast: een feilloze – soms onbedoelde – chroniqueur van een interessant tijdsgewricht: het interbellum. Zijn (ook al razend interessante) leven, volgt min of meer het patroon van boom en bust, van de feesten van de Jazz Age naar het failliet van de Depressie. Misschien heb ik nog wel meer óver dan van hem gelezen. The Great Gatsby, dat ik las toen ik 21 was, is zijn beste boek. Compact, met diep inzicht in de betekenis van geld. En een van de mooiste opsommingen in de literatuurgeschiedenis: die van namen van feestgangers.

The Wind-Up Bird Chronicle – Haruki Murakami

Het gebeurt niet vaak dat een schrijver je kijk op literatuur en het leven wezenlijk op de kop zet. Murakami deed het. In Buitenwereld, binnenzee beschrijf ik hoe ik Murakami ontdekte: dankzij de zintuigelijke bekoring van dit boek, dat ik om geen enkele andere reden kocht dan hoe het eruit zag. Ik citeer het hier, anders verval ik in zelfplagiaat. ‘Ik las in bed en in bad en betrapte mezelf erop dat ik letterlijk naar adem lag te happen. (...) Waar ging dit boek eigenlijk over? Een man was zijn kat kwijt, zijn vrouw ging er zonder verklaring van door, er was een afdaling in een waterput, een hotelkamer aan de andere kant van een metafysische muur, het vleesgeworden Kwaad, de getuigenis van een veteraan uit marionettenstaat Manchukuo, een tienermeisje met teveel praatjes. Dit alles greep in elkaar, misschien niet eens op intellectueel niveau, maar toch zeker op gevoelsniveau. (...) Zo liet Murakami me zien tot hoever je de literaire werkelijkheid kon oprekken zonder dat het weefsel inscheurde.’

The Road – Cormac McCarthy

Een boek om kort over te zijn. Een man en zijn zoontje zijn op weg in een post-Apocalyptische wereld, naar het zuiden, waar het leefbaarder moet zijn. In bijna gewijde taal schetst McCarthy de kruisgang van een vader. Er valt niks te lachen. Integendeel: je krijgt als lezer een onbedaarlijk pak op je sodemieter. Ik las het in een junglekamp in Venezuela en lag te janken in mijn hangmat.

Buitenwereld, Binnenzee van uitgeverij Anthos is nu verkrijgbaar

Het Kwintet van Wim Daniëls

Merkwaardig genoeg zou ik het gemakkelijker vinden om mijn vijf favoriete films te noemen. Maar ik zou het weer moeilijker vinden om mijn vijf favoriete muziekstukken op een rijtje te zetten. Mijn vijf favoriete schilderijen opsommen is ongeveer even moeilijk als mijn vijf favoriete boeken. Maar hier komen mijn boeken dan.

Unmögliche Beweisaufnahme van Hans Erich Nossack, een boek uit 1955, dacht ik, dat nooit vertaald is in het Nederlands. Het boek behandelt een deel van een rechtszaak en daarin draait het om twee werelden die gescheiden zijn door de taal: de wereld van de verdachte en die van de rechtbank.

De reis naar Sachalin van Anton Tsjechov. De beschrijving van een bijkans onmogelijke onderneming van Tsjechov om met eigen ogen het lot te aanschouwen van gedeporteerden, soldaten en anderen in het barre Sachalin van eind negentiende eeuw. De terugreis durfde hij niet over land te ondernemen; het zou zijn einde zijn geworden. Hij ging terug over zee en belandde daarbij o.a. in Ceylon, nu Sri Lanka geheten, in de hoofdstad Colombo, in het Grand Oriental Hotel, kamer 304, waar ik ook weleens verblijf.

Nog niet thuis, een gedichtenbundel van Lou Vleugelhof uit 2001. Nooit las ik een poëziebundel met zoveel samenhang als deze bundel toont. Alle gedichten gaan over een meisje dat weg is en op wie men thuis zit te wachten. Vergeefs, zo blijkt, ze heeft zelfmoord gepleegd. Ik ken de dichter en weet dat de beschreven situatie de eigen thuissituatie van de dichter was.

All that is, een roman van James Salter uit 2013. Stilistisch een meesterwerk, met geweldige versnellingen en vertragingen erin, alsof hij een nieuwe norm zet voor het schrijven van romans.

The Sense of an Ending van Julian Barnes uit 2011. Sterk vergelijkbaar met het genoemde boek van Salter. Geweldige stilistiek. Beide boeken, van Barnes en Salter, beschrijven op min of meer dezelfde wijze een volledig leven, zoals dat ook gebeurt in het veel oudere Stoner van John Williams. In alle drie de gevallen zie je hoe een enkel hoogtepunt omringd wordt door veel vlakheid en ellendige dieptepunten, althans in het leven van de hoofdpersonages. De boeken zelf zijn van A tot Z een hoogtepunt.

Spijkerbalsem van uitgeverij Thomas Rap is nu verkrijgbaar

Het Kwintet van Peter Swanson

5 Essential books

These are not necessarily the greatest novels I’ve ever read, but they are the most important to me, and the books I’d bring with me to my desert island. Three of them are thrillers, the genre that I write, but also the genre I love the most. I am always a little suspicious of a book that doesn’t begin with a corpse.

Lucky Jim by Kingsley Amis. This is my favorite novel of all time, even though there are no corpses in it. It never fails to make me laugh out loud.

And Then There Were None by Agatha Christie. Christie’s masterpiece is the most ingenious murder story ever told. Ten strangers arrive at an island, and get bumped off one by one. The final pages chill me to the bone.

Casino Royale by Ian Fleming. James Bond’s origin story. This slim, cynical tale shocked me at the age of twelve when I first read it. Even though I’ve since read better spy novels by the likes of John le Carré and Len Deighton, this is still my favorite of the genre.

Brideshead Revisited by Evelyn Waugh. Charles Ryder’s recollections as he falls in love with successive members of an aristocratic family. It’s got Waugh’s sharp writing with the extra bonus (depending on your point of view) of sentimentality. The ending brings me to tears, and I’m not even a Catholic.

A Flash of Green by John D. MacDonald. MacDonald is my favorite thriller writer, and, in some ways, this is an arbitrary pick, since I love so many of his books. But this one has everything you want in a MacDonald novel: dripping Florida atmosphere, a crooked land deal, and complex heroes and heroines. The writing, as always, is first-rate. He is the writer I read when I need a lesson on how to put together a perfect paragraph.

Het Meisje met een Klok als Hart (The Girl with a Clock for a Heart) van uitgeverij Cargo is nu verkrijgbaar

Het Kwintet van Michiel Heijungs

Een lijst van slechts vijf belangrijke boeken maken valt niet mee, vijftig zou makkelijker zijn. Met welgemeende excuses aan de andere vijfenveertig dus:

Damon Runyon – Guys and Dolls

Verzamelbundel van de Amerikaanse schrijver Damon Runyon, in Nederland vrijwel onbekend en vermoedelijk onvertaalbaar. Verhalen in een volstrekt unieke, eigen stijl over kleine boeven, gokkers, gangsters, oplichters, dronkaards en fatale vrouwen op Broadway ten tijde van de drooglegging. Zoals een van de hoofdpersonen opmerkt: Many legitimate guys are much interested in the doings of tough guys, and consider them very romantic.

Leo Perutz – De meester van de jongste dag

Een huiveringwekkende, maar niet-bovennatuurlijke horrorthriller. De ten onrechte bijna vergeten Oostenrijkse auteur Leo Perutz publiceerde meer dan tien romans in verschillende genres en mocht schrijvers als Borges, Calvino en Graham Greene tot zijn bewonderaars rekenen. Zijn werk werd wel omschreven als het resultaat van een literair slippertje tussen Franz Kafka en Agatha Christie. Wanneer wordt trouwens eindelijk Perutz’ meesterwerk Nachts unter der steinernen Brücke in het Nederlands vertaald?

Jorge Luis Borges – Ficciones

Fantastische vertellingen van de blinde bibliothecaris en geniale literaire fraudeur die een heel ander perspectief op de werkelijkheid bieden. Bevat onder andere De tuin met zich splitsende paden, het beste verhaal mij bekend. Glashelder, intellectueel uitdagend en hoogst verwarrend. Borges beschouwde pogingen om in literatuur tot een geloofwaardige psychologie te komen als tijdsverspilling. Iets om rekening mee te houden.

Alexander Cohen – In opstand

Uiterst leesbare autobiografie uit 1932 van Alexander Cohen, Nederlands socialist, anarchist, monarchist, journalist, schrijver, avonturier, oproerkraaier. Een mensch, gezegend of vervloekt met een sterk gevoel voor rechtvaardigheid, afkeer van gezag en een sterk ontwikkeld individualisme. Streed zijn hele leven tegen onrecht en onderdrukking, maar voelde zich uiteindelijk bij geen enkele ideologie thuis. De socialisten hebben mij van het socialisme genezen, de anarchisten van het anarchisme en de monarchisten van het monarchisme.

Willem Elsschot - Tsjilp

Vanwege de passage aan het einde, waarin een nieuwbakken grootvader fantaseert over wat hij zijn kleinkind zou willen bijbrengen: dat hij de gevulde hand moet afstoten; dat hij niet bukken mag voor ’t geweld, juichen noch rouwen op bevel van de machthebbers. Dat hij moet opstaan met de verdrukte scharen om vorsten en groten tot brei te vertrappen.

Duidelijke taal. Als zeventienjarige scholier was ik nogal onder de indruk en dat ben ik eigenlijk nog steeds. Van dat vertrappen van vorsten en groten zal naar ik vrees weinig terecht komen. Weigeren te juichen of te rouwen op het bevel van machthebbers (inclusief de media) kan wel.

Retour Bangkok van uitgeverij Van Oorschot is nu verkrijgbaar

Het Kwintet van Michael Pilarczyk

Vijf boeken die het leven mooier maken

1. De Kleine Prins - Antoine de Saint-Exupéry

Het is knap hoe Saint-Exupéry alle wijsheid van de wereld zo intens klein heeft kunnen samenvatten in dit schitterende sprookje van alle tijden. Deze Franse filosoof beschrijft universele levenswijsheden kinderlijk eenvoudig, en toch zijn ze voor grote mensen vaak nog te ingewikkeld om te begrijpen. Zodra kleine mensen groot worden vertroebelt hun zuivere waarnemingsvermogen en zien ze alleen nog de subjectieve interpretatie van hun eigen werkelijkheid. Als je het leven even niet meer ziet zitten, wees dan een Kleine Prins.

2.   De alchemist - Paolo Coelho

Meer dan 65 miljoen mensen lazen deze sprookjesachtige roman over een schaapherder die op zoek gaat naar zijn eigen waarheid. Na veel omzwervingen ontmoet hij in Egypte de Alchemist, die over grote spirituele wijsheid beschikt. Zijn advies aan de jongen is om te luisteren naar zijn hart, dat alles kent, omdat het afkomstig is van de ziel van de wereld en daar ooit naar zal terugkeren. Waar je hart is, is ook je schat, zegt de Alchemist. 

- “Als je van iemand houdt, kun je alles worden. Als je van iemand houdt, heb je geen enkele behoefte om te begrijpen wat er gebeurt, omdat alles binnenin je gebeurt, en kun je jezelf veranderen in wind. Mits de wind helpt natuurlijk.” - Een vertelling met de intense wijsheid. Meer dan tien keer gelezen...

3.  Inwijding - Elisabeth Haich

Een deels autobiografisch verhaal van de spirituele lerares Elisabeth Haich. Als jong meisje krijgt ze visioenen over haar incarnatie als dochter van een Egyptische farao. Haar wens is om ingewijd te worden als priesteres. Door de hoge priester Ptahhotep wordt ze onderwezen in de Egyptische geheime leer over filosofie, kosmologie en piramidebouw. Deze klassieke vertelling geeft veel informatie over het denken en leven van de oude wijsheid en het geeft tevens een goed beeld van de wetten van karma en reïncarnatie.

4.  De Wereldziel - Frédéric Lenoir

Als we alle namen voor God samenvoegen tot De Wereldziel. Een boek met wijsheden en levenslessen, op basis van aloude vertellingen en anekdotes, die gegoten zijn in een geromantiseerd verhaal. Als roman niet heel sterk geschreven, maar de intrinsieke waarde is zeker de moeite waard om tot je te nemen.

5.  De Korte Geschiedenis van het Bedrog - Herman Koch

Ik ben fan van zowel Herman Koch als van Arnon Grunberg. Vooral Blauwe Maandagen van Grunberg vind ik een geestige vertelling. In hun schrijfstijl zie ik een overeenkomst om de waarheid, zelfs als die verzonnen is, te vermaken tot iets vermakelijks. Herman Koch ziet de noodzaak in van het oprekken van de werkelijkheid. Verhalen worden nu eenmaal waarachtiger als je er meer bij verzint. Een andere aanrader van Herman Koch is Eten met Emma. Klein, dun boekje, maar met heerlijke ironische humor. 

Dansen in de Hemel van uitgeverij Invictus is nu verkrijgbaar.

Het Kwintet van Janneke Schotveld

Met het lezen van kinderboeken ben ik nooit gestopt. Ook als puber las ik nog heel graag kinderboeken.  Met mijn zwarte kohl-ogen en arafat sjaal heb ik op de middelbare school zo’n vurig betoog gehouden over kinderliteratuur, dat Pluk en Otje naast Turks Fruit en De Avonden op mijn eindlijst prijkten.

Het eerste boek dat nu in me opkomt is dan ook een kinderboek. Otje geschreven door Annie M.G Schmidt.
Het was kinderboekenweek 1982 en ik was groot genoeg om voortaan zelf een boek uit te kiezen. Ik weet niets meer van het daadwerkelijke kiezen, noch hoe de winkel eruit zag. Heb ik zelf tussen al die boeken Otje eruit gevist? Of heeft mijn moeder mij gestuurd, zoals ik nu soms ook mijn kinderen probeer te sturen naar een Verantwoord Boek? Ik weet nog wel heel goed dat we na gedane zaken buiten naar de fiets liepen en dat ik intens gelukkig was. Met Otje in mijn tas.

Ronja de Roversdochter – Astrid Lindgren
Dit is het eerste boek waarbij ik zo intens meeleefde dat ik wilde dat ik in die wereld leefde en niet in de echte. De eerste keer dat de wereld van papier zo aanlokkelijk was dat ik langzamer ging lezen om er langer in te kunnen vertoeven. Als we de hond uit gingen laten in het bos, dan bleef ik opzettelijk een beetje achter. Daar fantaseerde ik dat ik Ronja was en dat de vogelheksen elk ogenblik tevoorschijn konden komen. Of dat ik met mijn voet in een moenenhol zou verdwijnen. Tot ik geroepen werd.

Hart van inkt – Cornelia Funke

Een prachtig, tijdloos oerverhaal, dat iedere twaalf plusser moet lezen of voorgelezen moet krijgen.  Mo, de vader van Meggie en boekbinder, kan zo goed voorlezen, dat hij personages tot leven leest. Een levensgevaarlijke eigenschap, die haar moeder heeft doen verdwijnen en een gevaarlijk personage uit een boek heeft laten komen. Hart van inkt is het eerste boek van een trilogie.

Dagboek van een poes – Remco Campert

Ik twijfel tussen De aaibaarheidsfactor van Kousbroek en Dagboek van een poes. Beide boeken zijn onmisbaar voor taal,- en poezenliefhebbers. Dagelijkse observaties worden kleine pareltjes.
Wie wil niet weten wat de poes denkt, zachtjes schommelend in de vensterbank? Ik kies uiteindelijk voor Dagboek van een poes: dichterbij de psyche van een poes kun je niet komen.

Een kleine geschiedenis van bijna alles – Bill Bryson
Dit is een groots boek. Vooral de geïllustreerde versie is zeer compleet. Het vertelt over de eerste minuscule protonen, de weerbarstige jeugd van de aarde, de eerste levensvormen, de dinosauriërs,  tot de mensen van nu. Ondertussen passeren ook de belangrijkste wetenschappers en hun uitvindingen de revue. Een heerlijk boek om wekenlang in te lezen en je gelukkig te prijzen dat je überhaupt op aarde bent en je prettig nietig te voelen tussen al dat natuurgeweld.

Superjuffie in de Soep van uitgeverij Van Holkema & Warendorf is nu verkrijgbaar

Het Kwintet van Claire McGowan

I grew up in a small rural village in Ireland. We didn’t have the internet, we only had seven TV channels (and one was in Irish) and there was pretty much nothing to do except go for walks and read. And so I read everything I could get my hands on, all the books in my parents’ house, everything in the school library, and everything in the two local libraries I managed to join. At that age I went through books the way teenage boys go through food – my mother couldn’t keep up. It’s a privilege now, in this age of ebooks, and being sent lots of proofs, that I never run out of reading matter. Here are five books that have really influenced me and which I’m always urging people to read.

The Secret History, by Donna Tartt - I have to include this because the plotting and characterisation are so brilliant. You really feel you’re part of that group and the gathering sense of doom is almost nauseating. I also love the narrative’s belated standpoint – we know something terrible is going to happen and with the force of a Greek tragedy, it can’t be stopped. An erudite and searing read that deserves all its accolades.

Mansfield Park, by Jane Austen – an odd choice, which even Jane Austen fans often don’t like because of the weak central character, but I’ve always loved the richness of the symbolism and small political references that frame the book in a wider social context. It’s also the best-plotted of any of her books – just watch how each section speeds towards a huge reversal.

The Post-Birthday World, by Lionel Shriver – like everyone else, I loved We Need to Talk About Kevin (the final 50 pages are among the most powerful in any book ever) but I almost prefer this quieter follow-up, a split narrative about the choice a woman makes between two men and how it influences her life, despite the same events occurring in each version. Brilliantly plotted and with a staggering level of detail.

A Widow for One Year - John Irving’s masterpiece, in which everyone is a writer (I’ve always loved books about writers). The book divides into several almost separate narratives, incorporating love stories, a murder-mystery, terrible loss, and moments of great comedy. There are also extracts from the fictional books written by the characters.

It – I have to include at least one Stephen King, as he’s a huge influence on me, as most writers will say. If you ignore the ending of this, it’s a beautiful portrayal of childhood and friendship, as well as being one of the most terrifying and disturbing books I’ve ever read. When I first started it aged 14 I had to put it aside for a year because I couldn’t sleep at night! I also love how he writes small towns, which inspired me to set my crime fiction series in a small Northern Ireland border town.

Barre Grond (The Dead Ground) van uitgeverij Ambo/Anthos is nu verkrijgbaar.